Tin Sức Khỏe

Sôt – lợi hay hại cho người?

sốt

Trong đời sống hàng ngày, sốt là tình trạng rất phổ biến, nhất là đối với trẻ em từ sơ sinh cho đến khoảng 10 tuổi, mọc răng cũng sốt; tập bò, tập đi cũng sốt; thậm chí đến mọc răng cũng có vài ngày sốt chứ không riêng gì cảm cúm.

Thật ra, nếu hiểu rõ nguyên nhân vì sao xuất hiện cơn sốt thì các bậc cha mẹ phần nào đỡ lo lắng hơn và từ đó có phương pháp chữa trị hữu hiệu hơn là động một chút lập tức cho uống thuốc.

sốt

Sốt là như thế nào?

Theo định nghĩa của y học, sốt là hiện tượng thân nhiệt tăng cao hơn giới hạn bình thường được qui ước khoảng 38 độ C, tức 101 độ F nếu đo ở trực tràng hay miệng.

Nếu đo nhiệt nách thì phải cộng thêm 0,5 độ C mới chính xác. Về nguyên nhân gây nên sốt là do một tác động nào đó ảnh hưởng đến trung tâm điều nhiệt tại trung tâm hạ đồi hoặc do bệnh lý của não bộ, gọi chung là yếu tố gây sốt (pyrogens). Yếu tố gây sốt có thể là độc chất của vi trùng, các chất phát sinh ra từ phản ứng viêm hoặc là các chất là đối với cơ thể.

Có thể nói, sốt chính là phản ứng của cơ thể đối với những yếu tố lạ xâm nhập, trong nhiều tình huống, thân nhiệt tăng cao giúp ngăn ngừa được quá trình sinh sản của vi khuẩn gây bệnh, thậm chí giết được chúng, thí dụ như lậu cầu bị tiêu diệt ở môi trường 40 độ C, còn một số siêu vi ngưng sinh sản trong mức độ khoảng 40 đến 41 độ C.

Nhờ vào sự tăng thân nhiệt, các hoạt động của cơ thể cũng gia tăng theo, mạnh nhất là sự di chuyển của bạch cầu, sự thực bào và quá trình sản xuất các kháng thể hoặc chất interferon nhắm mục đích tiêu diệt virus.

Tuy nhiên, không thể nói thân nhiệt tăng cao, tức là sốt có lợi cho cơ thể bởi vì đồng thời với các hoạt động có lợi, cơ thể cũng phải gánh chịu một số bất lợi. Khi thân nhiệt tăng cao, cơ thể sẽ tiêu hao nhiều năng lượng, tức đốt cháy các chất dinh dưỡng, do việc gia tăng quá trình chuyển hoá.

Các nhà nghiên cứu cho biết, khi thân nhiệt tăng lên 1 độ C thì quá trình tiêu hao sẽ tăng từ 10 đến 12 %, do vậy nhu cầu về oxygen, lượng nước cần dùng cũng tăng tương ứng và người bị sốt sẽ cảm thấy khó thở, khát nước, khô miệng, vv…

Đặc biệt, khi thân nhiệt quá cao, cơ thể có thể bị ảnh hưởng mạnh và phát sinh co giật hoặc bị rối loạn thần kinh như kinh phong, cuồng sáng. Tình trạng này kéo dài, não sẽ bị tổn thương và gây tử vong, y học gọi là bệnh lý não do sốt cao. Vì vậy, sốt vừa có lợi vừa có hại cho cơ thể

Do vậy, chúng ta không thể coi thường sốt và cũng không quá quan trọng lo lắng khi trong gia đình có người bị sốt. Nếu nhận thức được nguyên nhân gây ra sốt và có cách điều trị hợp lý thì sốt. không phải là căn bệnh nguy hiểm. Tuy nhiên, việc đối phó với sốt ngay từ biểu hiện đầu tiên mới là quan trọng, trước hết phải tìm biết nguyên nhân gây ra sốt.

Do sốt là triệu chứng bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, có thể do nhiễm trùng hoặc không nhiễm trùng, vì vậy không phải trường hợp sốt nào cũng bắt buộc điều trị và không nhất thiết phải vội vã dùng đủ mọi cách thức hạ thân nhiệt. Khi nguyên nhân không còn nữa thì sốt cũng tự nhiên biến mất, nếu chỉ dùng thuốc hạ nhiệt mà không điều trị thẳng nguyên nhân thì trước sau gì cơn sốt cũng trở lại và bệnh chẳng bao giờ bị tiêu diệt hoàn toàn.

Điều trị sốt cũng là vấn đề cần quan tâm bởi nhiều khi trẻ em bị sốt quá cao sẽ dẫn đến co giật, động kinh hoặc bứt rất khó chịu. Nếu bệnh nhân bị sốt có tiền sử các bệnh nguy cơ cao như suy tim, suy thận, vv… thì phải cẩn thận hơn nữa. Thường thường, đầu tiên nên dùng thuốc hạ sốt thuộc nhóm acetaminophen như acemol, paracetamol để giúp cơ thể ức chế sản xuất prostaglandin. Các loại thuốc này thường được quảng cáo là không tác dụng phụ nhưng thực sự vẫn có, vì vậy liều lượng chỉ nên dùng khoảng từ 10 đến 15mg trên mỗi kilogram cơ thể.

Có thể dùng nhiều lần như vậy nhưng tổng số mỗi ngày không nên quá 60m trên mỗi kilogram sức nặng của bệnh nhân. Tuyệt đối không dùng loại thuốc hạ nhiệt có chất aspirin ở trẻ em vì dược phẩm này gây ra nguy cơ xuất huyết dạ dày.

Đồng thời với việc hạ sốt, nên cho bệnh nhân nằm nghỉ ngơi ở chỗ thoáng mát, mặc quần áo mỏng, đừng đắp chăn mền khiến thân thể không toả nhiệt tốt, có thể khiến sốt tăng cao.

Nếu thấy sốt hạ chậm chạp, có thể dùng khăn ướt thấm nước ấm lau toàn thân, đặc biệt ở vùng nóng nhiều nhất như nách, cổ, háng và hai bên thái dương. Khi sốt tăng quá cao, có thể biến chứng qua động kinh thì có thể dùng quạt nhưng không thổi trực tiếp vào bệnh nhân.

Nhiều người sử dụng khăn ướt thấm nước lạnh hoặc chườm nước đá là không chính xác, nhiệt độ của nước thấm chỉ nên khoảng từ 30 đến 32 độ C, tức tương đương với thân nhiệt bình thường. Như vậy bệnh nhân sẽ cảm thấy dễ chịu hơn.

Vì sốt gây mất nước nhanh chóng, do đó cần cho bệnh nhân uống nhiều nước cam, chanh có ít đường và muối. Hiện nhà thuốc Tây có bán dược phẩm Oresol dạng gói pha với một lít nước rất tiện và tốt cho bệnh nhân.

Ngoài ra, vì không hiểu rõ nguyên nhân của sốt, thường các bậc cha mẹ bắt con em nhịn ăn, sợ bị “trúng”. Thật sự, khi bị sốt, cơ thể tiêu hao năng lượng rất nhanh nên cần phải gia tăng số lượng thực phẩm chứ đừng bắt ăn kiêng hay nhịn ăn. Tuy nhiên, bệnh nhân sốt cao nên cổ họng thường khô khát, ăn không thấy ngon miệng, khó nuốt nên dùng loại thực phẩm dạng lỏng, mềm, dễ tiêu như xúp rau củ, cháo thịt cá, vv… là tốt nhất.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *